عوامل مؤثر بر آسیب پذیری شهرها
آسیب پذیری ناشى از عوامل و عوارض طبیعى ( زمین ساخت: گسل فعال، آتشفشان، بهمن، سونامى، طوفان و ...):
- آسیب پذیری ناشى از عوامل انسان ساخت (شهرسازى):
الـف. ترا کم جمعیت: ترا کم جمعیت به دنبال خـود ترا کم ساختمانى بالا و کمبود فضاهاى بـاز در زمــان ازدحــام، مختل شدن شرایط امدادرسانى و ... را در پى خواهد داشت. همچنین ترا کم جمعیتى در شهر به معناى خسارت های بیشتر به هنگام وقـو ع بـحـران اسـت و بسته شـدن معابر و کاهش امـکـان گریز از موقعیت های خطرناک و دسترسى به مناطق امـن و نیز مشکل شدن نجات مجروحان در اثر مسدود شدن راههای ارتباطى است.
ب. کمبود و نبود فضاهاى باز کافى در نواحى پرخطر: فضاى باز به منزله ی یک فضاى متعادل کننده و تعمیم دهنده در فضاى شهرى مـورد استفاده قـرار می گیرد که مکملى بـراى فضاى سبز است. در عین حال، فضاى باز به مثابه ی تعدیل ترا کم ساختمانى و انسانى از اهمیت محسوسى برخوردار است. وجه مشترک فضاى باز به صورت فضاى ارتباط دهنده بین فعالیتهای مختلف که به صورت استخوانبندی خاص درون شهر نمایان می شود، بخشى از ساختار یا فرم شهرى را مشخص می سازد .
بدین ترتیب طراحى مناسب فضاهاى باز داخـل بافت هاى شهرى یکى از مهمترین حربه ها بـرای مقابله با خطر محسوب می گردد. سودمندى فضاهاى باز در محدوده ی شهرى بستگى به مقدار و میزان این فضاها، توزیع یکسان در تمام منطقه ی شهرى و همچنین تــداوم نظام مناطق سبز دارد. در مجمو ع می توان اینگونه بیان کرد که هرچه پرا کندگى فضاهاى باز و توزیع آنها در سطح شهر مناسبتر باشد، مقابله با بحران بهتر انجام خواهد گرفت.
- ضعف در شبکه ی ارتباطى
شبکه های ارتباطى یک شهر را می توان از مهمترین ویژگی های آن دانست که هدف آن بــرآوردن مفهوم نیاز به دسترسى است. گوتنبرگ ساختار شهرى و رشد را در مفهوم دسترسى جستجو می کند و معتقد است که جوامع تلاش می کنند تا بر فاصله غلبه کنند . زیرا برقرارى دسترسى بهینه در شرایط عادى جامعه موجب افزایش مطلوبیت و کیفیت سطح زندگى می شود. همچنین پس از وقو ع بحران حفظ دسترسى و جریان آمد و شد در معابر شهرى موجب نجات و تداوم حیات انسانى می گردد.
- توسعه در مناطق نامناسب و در معرض خطر
در مناطق شهرى ضعف در برنامه ریزی، طراحى نامناسب ساختمانها، بی دقتی در اجـراى صحیح طرحها، بی توجهی به تعمیر و نگهدارى و اسکان در اراضى در معرض خطر، از عوامل مهم بروز حوادث هستند.
- همجواری و ساخت وساز در جوار کاربری های آسیب رسان و ناسازگار و تجمیع کاربریهای حساس و حیاتى شهر در یک منطقه و محدوده به ویژه در شهرها
شهرها به دلیل گستره ی جغرافیایی وسیع و نقش، اهمیت و تجمع مرکز ثقل، تأسیسات و نیروی انسانی در رأس تهدیدات (طبیعی، صنعتی و انسانساخت) قرار دارند و در مواردی به صورت هم افزایی عمل می کنند. در این بین همجواری کاربریهای شهری، به علت امکان ایجاد هم افزایی در خطر، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
- بافت و شکل نامناسب شهر
بافت هاى مسکونى شهرى، هر کدام داراى شرایطى خاص از نظر آسیب پذیری هستند. وا کنش هر نو ع بافت شهرى در هنگام وقوع سانحه درجه های متفاوتى از آسیب پذیری دارد و سپس در مراحل بعد از وقو ع بحران در قابلیت های گریز و پناه گیرى ساکنین، در امکانات کمک رسانی، در چگونگى پا کسازی و بازسازى و حتى اسکان موقت، دخالت مستقیم دارد. دامنه ی تأثیر این ویژگى نه تنها در طراحی ساختمان بلکه در طراحی شهری و مدیریت بحران نیز گسترده شده و حائز اهمیت است .